Το παίγνιο της εξαπάτησης

Του Κίμωνα Αποστολόπουλου*

«Καιρός επί πάσιν άριστος.»

για όλα τα πράγματα υπάρχει ο σωστός χρόνος

Θέογνις, 6ος αιών π.Χ.

Οι ιδρυτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προσπαθεια τους να φτιάξουν μια γιγάντια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών, προωθώντας τη νομισματική ένωση και δημοσιονομική ένωση , δεν έλαβαν υπόψη τους, την επί αιώνες πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία των κρατών μελών που απαρτίζουν την Ευρωπη σήμερα. Ένα από τα βασικά στοιχεία που υποτιμηθηκε είναι πόσο σημαντικη είναι η κοινή γλώσσα και η πολιτιστική κληρονομιά για την οικονομική  ανάπτυξη.

Οι διαφορετικές  γλώσσες, ο πολιτισμος και οι ιστορίες των Εθνών δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αναπτύξει έναν καλύτερο τρόπο για να συνεργάζονται τα κράτη – μελη της οικονομικά. Η δομή της Ε. Ε.  και συγκεκριμένα η Ευρωπαϊκή νομισματική Ένωση και το ευρώ, σαφώς δεν είναι η απάντηση σε αυτη την ανάγκη. Μέχρι το τέλος του έτους οι διαφορές αυτές θα γίνει περισσότερο προφανής εάν τα χειρότερα συμβουν στην Ιταλία.

Οι  Ιταλίκες τράπεζες έχουν στον Ισολογισμό τους   350-400 δις€ σε κόκκινα δάνεια, η συντριπτική πλειοψηφία αυτών είναι νεκρα χρήματα, τα οποία έχουν στην πραγματικότητα εξαερωθει .

Η ΕΚΤ και η Ιταλική κυβέρνηση παρά το γεγονός ότι προσποιούνται , η Ευρώπη πρέπει να το αντιμετωπίσει . Ωστόσο, κανείς δεν θέλει να το παραδεχτει , και έτσι οι Ευρωπαϊκές ηγεσίες προσπαθουν να παίξουν το γελοίο shell game,  , το παιχνίδι εξαπάτησης .Ενα τέχνασμα εμπιστοσύνης που χρησιμοποιείται για να διαπράχθει απάτη .

Ξεχνάμε μερικές φορές ότι οι τράπεζες είναι και οι ίδιες οφειλέτες.Τα   περισσότερα κεφάλια που δανειζουν δεν είναι  δικά τους κεφάλαια. Τα αντλούν με τη λήψη  καταθέσεων και την έκδοση εταιριών ομολόγων. Αν μια Τράπεζα δεν μπορεί να εισπράξει τα δάνεια που χορήγησε τότε  δεν μπορεί να εξοφλήσει με την σειρά της,  τα χρήματα που έχει δανειστεί, και όλο το τραπεζικό. οικοδόμημα καταρρέει.

Η  κατάρρευση μιας τραπεζας είναι άσχημο πράγμα και για να προστατευθουν από αυτό έχουμε τις κεντρικές τράπεζες.

Μπορεί η Ε Κ Τ να είναι νηφάλια αλλα υπάρχουν τεράστιες ανισορροπίες εντός της ευρωζώνης, χωρίς εξισορροποιητικο μηχανισμό για την επίλυσή αυτών των ανισορροπίων.  Το σύστημα  δεν πρόκειται να λειτουργήσει ,πολλοί συνειδητοποιούν ότι  είναι πλέον σπασμένο και αγωνίζονται να διασωθούν με όποιο μεσο μπορούν.

Ο πληθωρισμός στην Γερμανία τον περασμένο μήνα έφθασε τελικά στο 1,7% . Στον αντίποδα της ποσοτικης χαλάρωσης είναι πολύ πιθανή μια αυστηρότερη νομισματική πολιτική, με αύξηση των επιτοκίων. Αυτό είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που χρειάζεται η Ιταλία ,  οι χώρες του Νότου και κυρίως η Ελλάδα.

Το ενδεχόμενο της σύγκρουσης βρίσκεται στις εκλογές που θα διεξαχθούν εκλογές σε τέσσερα από τα έξι ιδρυτικά μέλη του Ευρωπαϊκού σχεδίου και στις οποίες εκλογές οι ευρωσκεπτικιστικες δυνάμεις βρίσκονται σε ανοδική  πορεία .

Σε μια από αυτές, τουλάχιστον στην Γαλλία θα υπάρξει μια αλλαγή του καθεστώτος, ο Φρανσουά Ολάντ έχει αποδεχθεί ότι είναι πολύ αντιδημοφιλής να γίνει και πάλι πρόεδρος της Γαλλίας, και θα είναι έκπληξη αν αυτός θα είναι ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης που θα αποχωρήσει. Άλλοι ηγέτες όπως η Μέρκελ μπορεί να μείνουν στην εξουσια αλλά έχουν αποδυναμωθεί από τις ευρωσκεπτιστικες δυναμεις.

Το φάντασμα του οικονομικού κραχ ακόμα στοιχειώνει την ευρωπαϊκή πολιτική. Χρήματα τυπώθηκαν και οι τράπεζες σώθηκαν, αλλά η ανάκαμψη, έγινε σε βάρος της μεσαίας τάξης,   η οποία διακατεχεται από απογοήτευση και θυμό. Ο Donald Trump δεν θα ήταν σε θέση να γίνει Προεδρος χωρίς αυτή την λαϊκή οργή  και οι συνθήκες που δημιούργησαν τη νίκη του είναι ακόμη πιο ισχυρες στην Ευρώπη.

Οι Ευρωπαϊοι  ανακάλυψαν την ανικανότητα των κυβερνήσεων τους οι οποίες έχουν παραχωρήσει τον έλεγχο της οικονομικής πολιτικής στην Ε.Ε. Το δεύτερο μεγάλο σοκ, είναι το κύμα της παγκόσμιας μετανάστευσης και ο μη έλεγχος των συνόρων τους με τη συμφωνία Σένγκεν. Δυσαρεστημένοι με την κατάσταση στρέφονται στα νέα, λαϊκιστικά κόμματα . Έτσι η μάχη στις περισσότερες ευρωπαϊκές εκλογές θα γίνει μεταξύ ευρωσκεπτικιστων και του υπάρχοντος status

Στις εκλογές στην Γαλλία, τις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία έχουν και πιθανόν στην Ιταλια λόγω της τραπεζικής κρίσης, τα αντι-ΕΕ  κόμματα  μπορεί να μην κερδίσουν τις εκλογές αλλά θα ασκησουν τεράστια επιρροή.  Τα κόμματα αυτά μπορεί να μην έχουν τις πιθανές λύσεις, αλλά ούτε η ελίτ του Μαστριχτ τις επιθυμεί

Με δεδομένο το δίλημμα μεταξύ απίθανου και αδύνατου, οι λαϊκές τάξεις στις εκλογές θα επιλέξουμε το απίθανο δηλαδή τους αντάρτες.

Το 2017 θα φέρει πολλές αλλαγές στην Ευρώπη. Το παίγνιο της εξαπάτησης με καθυστέρηση και αποπροσανατολισμο  λειτούργησε καλά για τις   φιλο-ευρώπαικες δυνάμεις μετά την κρίση χρέους το 2010. Οι ευρωπαϊστές  θα συνεχίσουν να κλωτσάνε το τενεκεδάκι κάτω στο δρόμο μέχρι το 2018 ή λίγο αργότερα, μέχρι να ξεμείνουν από εναλλακτικές δυνατότητες.

Τότε το επικρατέστερο σενάριο θα είναι μια πολύ σοβαρή ύφεση στην Ευρώπη της τάξεως του -2%, η οποία θα εμπλέξει όλο τον κόσμο ακόμα και τις ΗΠΑ. Αν η Κίνα χάσει επίσης την αφήγηση τότε όλα τα στοιχήματα θα είναι ανοικτά το 2017.

*Ο Κίμωνας Αποστολόπουλος είναι οικονομολόγος, πρώην Διευθυντής της Τράπεζας Πειραιώς και συνεργάτης του salos.gr