Συνωστισμός Εξόδου στην πόρτα της Ε.Ε.

Του Κίμωνα Αποστολόπουλου*

«Οι οικονομολόγοι καλούνται συχνά να προβλέψουν τι η οικονομία πρόκειται να κάνει. Ωστόσο, οι οικονομικες προβλέψεις απαιτούν  πρωτα την πρόβλεψη τι οι πολιτικοί πρόκειται να κάνουν. – και αυτό είναι  το πιο απρόβλεπτο»

Thomas Sowell

Στην αρχή του 2016 ολοι είχαν την εντύπωση ότι η χρονιά αυτή ήταν μια καλή ευκαιρία για να ξεπερασει η Ευρώπη την ιταλική τράπεζα κρίση  που προβλεπόταν να κορυφωθει εντός του 2016. Το Ιταλικό όμως πολιτικό σύστημα για άλλη μια φορά καθυστερησε το αναπόφευκτο. Κλωτσωντας το τενεκεδάκι ποιο κάτω στον δρόμο δεν αλλάζεις την πραγματικότητα .

Η αρχαιότερη τράπεζα της Ιταλίας,  η Monte dei Paschi καθώς και  οι άλλες Ιταλικές Τράπεζες που έχουν προβλήματα στον ισολογισμό τους δεν μπορούν μονές του να ξεπεράσουν τα προβλήματα με τα κόκκινα δάνεια και την απειλή για baillin . Επίσης ούτε και η νέα κυβέρνηση μετά την πτώση του, Renzi πρόκειται να κερδίσει την εμπιστοσύνη του κοινού και των αγορών ως εκ θαύματος.Η τράπεζα Monte dei Paschi έχει τουλάχιστον το 36% του δανειακού χαρτοφυλακίου της στην κατηγορία των  κόκκινων δανείων.

Η νέα Ιταλική κυβέρνηση  έχει αυξήσει σε 20 δισεκατομμύρια € το πόσο από τον δημόσιο προϋπολογισμό για την χρηματοδότηση του ταμείου διάσωσης των τραπεζών. Υπάρχει σοβαρή  αμφιβολία , εάν το πόσο αυτό  είναι αρκετό για την ανακεφαλαιοποίηση όλων των Ιταλικών τραπεζών  η αν το πόσο αυτό θα είναι αρκετο για να καλύψει μόνο τις ανάγκες της Monte deiPaschi.  Η Goldman Sachs εκτιμά ότι  θα χρειαστούν για την ανακεφαλαιοποίηση της 38 δις €, ενώ  οι αναλυτες της αγοράς στο Λονδίνο μιλούν για 52 δις €.

Η διάσωση των  Ιταλικων τράπεζων θα απαιτήσει  εκατοντάδες δις ευρώ, τα οποία δεν διαθέτει η Ιταλικη οικονομία , ούτε  μπορεί με λογιστικό τρόπο να τα δημιουργήσει ,επίσης δεν έχει από τις Ευρωπαϊκές Συνθήκες το δικαίωμα μονομερως να διασώσει τις Τράπεζες με χρήματα των φορολογούμενων.

Η Ιταλική κυβέρνηση Θα πρέπει να αναζητήσει τα κεφάλαια αυτά από την ΕΚΤ , τα ποσα είναι μεγαλα και ένα τέτοιο μέτρο θα απαιτήσει την Γερμανική έγκριση. Οι Ιταλοί μικροεπενδυτές  έχουν επενδύσει στις τράπεζες τουλάχιστον 200 δις $ σε ομόλογα μειωμένης εξασφάλισης που αποδίδουν μεγαλύτερο τόκο από μια απλή κατάθεση και όταν τα αγόραζαν τους είπαν ότι η επένδυση τους ήταν ασφαλής.

Μπορούμε να σκεφτουμε τι θα γινει αν χαθούν από τις αποταμιεύσεις των συνταξιούχων τα χρήματα αυτά . Αυτό δεν είναι πολιτικά εφικτο για το Ιταλικό πολιτικό σύστημα. και σίγουρα αυτό θα αποτελέσει θρυαλιδα εξελιξεων στο Ευρωπαϊκό οικοδομημα.

Για να αποφευχθεί αυτό οι Ευρωπαϊκοί λαοί πρέπει να επιβάλουν στις ηγεσίες τους έστω και την τελευταία στιγμή λύσεις που να στηρίζουν το Ευρωπαϊκό κεκτημένο και έτσι να εξορκισουν την τελευταία στιγμή την διαγραφομενη καταστροφη με την προϋπόθεση να μην πάει κάτι άλλο πάει στραβά.

Αυτό ειναι όμως ένα μεγάλο αν.

Τι είναι όμως αυτό το κάτι άλλο που μπορεί να πάει στραβά?  .

Ασφαλώς αυτό είναι οι  πολιτικές πιέσεις που θα ασκηθούν. Τόσο η Γαλλία όσο και η Γερμανία έχουν εκλογές το 2017, με τα λαϊκιστικά κόμματα στις χώρες αυτές να αυξάνουν την επιρροή τους και το τίμημα να κρατηθούν μακρυά από την πολιτική σκηνή είναι μεγάλο και το αποτέλεσμα αβέβαιο . Η επιθυμία των Γερμανών Βιομηχανων για εισροή στην χώρα τους 1.000.000 μεταναστών, φτηνου εργατικού κόστους, για τις ανάγκες της εξαγωγικης βιομηχανίας που εκφράστηκε με την πολιτική της Μέρκελ των ανοιχτών θυρών κατέλειξε μπούμερανγκ μετά τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις.

Η Μέρκελ μπορεί πλέον  να μην δεχθεί περισσότερους πρόσφυγες από την Μέση Ανατολή. Η ροή των προσφύγων  όμως δεν θα σταματήσει.  Οι άνθρωποι αυτοι θα συνεχίσουν να συσσωρεύονται κυρίως στην Χώρα μας,  στην Ιταλία,  και στην Τουρκία, δηλαδή σε χώρες που έχουν ποιο σοβαρά προβλήματα. Παράλληλα η Μέρκελ δεν πρόκειται  να συναινεσει στην ιταλική απαιτήση για την ανακούφιση  τραπεζων της πριν από τη γερμανικες εκλογές το Σεπτέμβριο.

Προς Βορειότερα, φαίνεται ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο θα ξεκινήσει και επίσημα τη διαδικασία του Brexit εντός του 2017. Η εφαρμογή τέτοιων πολιτικών θα καταναλώσει πολιτική ενέργεια και οικονομικούς πόρους που χρειάζεται πραγματικά η ΕΕ να διαθέσει αλλού. Επίσης, όσο πιο κοντά θα βρίσκεται η Βρετανία  προς  την πραγματική έξοδο τόσο θα αυξάνονται οι πιέσεις και σε άλλες χώρες από τα δικά τους εθνικιστικα κόμματα  που τροφοδοτουνται από τον ευρωσκεπτικισμο .Οι πίεσεις θα αυξηθούν και τα επιχειρήματα του Ευρωπαϊκού κατεστημένου θα αποδυναμωθουν σημαντικά τη στιγμή που η Βρετανία θα τραβηξει τη σκανδάλη χωρίς να έλθει το τέλος του κόσμου.

Στη συνέχεια υπάρχει και το ΝΑΤΟ. Ο Trump θέλει τα άλλα κράτη μέλη της συμμαχίας να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες. Λέει, σωστά, ότι δεν πληρώνουν το μερίδιο που τους αναλογεί. Ειδικά η Γερμανία πληρώνει μόνο 1,2% του προϋπολογισμού της για αμυντικές δαπάνες ενώ της αντιστοιχεί  ποσοστό 2%. Αν εφαρμοστεί αυτό σημαίνει ότι από την οικονομία της που ήδη βρίσκεται σε επιβράδυνση θα αφαιρεθούν πόροι. Επίσης ο Τραμπ έχει αμφισβητήσει ανοιχτά την δυνατότητα οι ΗΠΑ να επέμβουν  σε μια ενδεχόμενη επίθεση. Οι χώρες της Βαλτικής και κυρίως η Πολωνία ανησυχούν πολύ , καθώς είναι η πιο εκτεθειμένη χώρα σε πιθανη ρωσική επιθεση. Μήπως ο Πούτιν σκοπεύει να επιτεθει και να προσπαθήσει να καταλάβει μία από αυτές τις χώρες; Σκεφτείτε το Αφγανιστάν και αν θα το ήθελε πραγματικά ,  αμφιβάλλω ότι θα το κάνει, αλλά μπορεί να προκαλέσει όλα τα είδη των προβλημάτων χωρίς να επιτεθεί. Ο φόβος και μόνο είναι αρκετά ενοχλητικός.

Εν τω μεταξύ, έχουμε τον Πρόεδρο Ομπάμα, που παρά το γεγονός ότι είναι στο δρόμο της έξοδου από την προεδρική πόρτα, δεν δίστασε να επιβαλη νέες κυρώσεις στη Ρωσία για την υποτιθέμενη δράση του hacking Επίσης  βλέπουμε τη Ρωσία και την Τουρκία να έρχονται πιο κοντά μετά τη δολοφονία του Ρώσου πρέσβη στην Άγκυρα τον περασμένο μήνα.

Ο φόβος έχει πάντα συνέπειες. Οι ηγέτες της Ευρώπης δεν μπορούν πλέον με ταχυδακτυλουργίες να αναβαλουν την λύση των προβλημάτων.  Ζούμε την εποχή που  πάρα πολλά πράγματα ,  συμβαίνουν ταυτόχρονα. Στην περίπτωση αυτή ο κίνδυνος απόδομησης του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος αυξάνεται γεωμετρικά και είναι σίγουρο ότι κάποια χώρα θα ρίξει την μοιραία μπαλια εναντια σε αυτο το σαθρό οικοδομημα

Η ιστορία διδάσκει, ότι, αν κατά τη διάρκεια των μεγάλων κοινωνικών μεταλλαγών, οι προνομιούχες οικονομικά και κοινωνικά τάξεις δεν επωμισθούν έγκαιρα και δίκαια το μερίδιο του κόστους που τους αναλογεί, σύντομα θα πληρώσουν οι ίδιες ολόκληρο το κόστος κάτω από εξαιρετικά δυσάρεστες συνθήκες.

Για την χώρα μας η προσφατη εκθεση της ΕΚΤ διαπιστωνει οτι οι πολιτικές λιτότητας περιορισαν την εσωτερικη αγορα κατα 50% .Οι βιαιες περικοπες εισοδηματων και η υπερφορολογηση στην Ελλαδα σταθηκαν οι κυριες αιτιες για την καταρρευση οχι μονον της εσωτερικης αγορας, αλλα και των τραπεζικων καταθεσεων.Ο εγκλωβισμος της χωρας μας σε συνθηκες «κλινικου θανατου», με την θεραπευτικη μεθοδος της εσωτερικης υποτιμησης οδήγησε στην νεκρωση και σε  φαυλο σπιράλ θανάτου. Το δημοσιο χρεος απο 115% του ΑΕΠ το 2010, εχει σημερα φθασει 185% και σε μέγεθος απο 299 δις το 2009 σε 320 δις το 2016. Εαν μεχρι σημερα η Ελλαδα δεν ανακαμπτει είναι επειδή όπως μαρτυρει το 1,3 εκατομμυριο ανεργοι είναι εξ αιτιας της εφαρμογης προγραμματων που υποτιθεται ότι διασωζουν την χωρα . Το κοστος προσαρμογής πέφτει ολοκληρο  στον κοσμο της εργασιας με περικοπες εισοδηματων και υπερφορολογηση. Για την συγχρονη ελληνικη τραγωδια , η ευθυνη πλέον προσαπτεται και στο πολιτικό μας σύστημα το οποίο σπεύδει να διαβεβαιωσει με την υποδειγματικη τηρηση των μνημονίων ότι υπάρχει  φως στο τούνελ και ότι ανοιγει ο δρομος για τις αγορες και την επιστροφη στην αναπτυξη.

Το καταστροφικό για την χώρα μας σήμερα είναι οτι  μαζί με την οικονομική χρεοκοπία προχωρά και η δημογραφική της χρεοκοπία, η οποία επιτείνεται με περαιτέρω μείωση γεννήσεων και με μια νέα μεταναστευτική έξοδο Ελλήνων όπως έδειξαν τα τελευταία στατιστικά στοιχεία.

*Ο Κίμωνας Αποστολόπουλος είναι οικονομολόγος, πρώην Διευθυντής της Τράπεζας Πειραιώς και συνεργάτης του salos.gr