«Δυνατή χειραψία ….να ξέρεις είναι δείκτης εμπιστοσύνης»

Του Ζαχαρία Χρήστου*

Η φυλακή είναι ένα ακόμα κοινωνικό φαινόμενο άρα έτσι θα πρέπει να αντιμετωπίζεται όχι μόνο από την Πολιτεία αλλά και την κοινωνία.

Δεν θέλαμε μόνο να δούμε και να ακούσουμε τους εργαζόμενους στο σωφρονιστικό κατάστημα Πάτρας αλλά και να προσφέρουμε βιβλία στους κρατούμενους. Να «δραπετεύσουν» μέσω του διαβάσματος…

610 περίπου κρατούμενοι, Έλληνες και αλλοδαποί. Προσωπικό ασφάλειας, Σωφρονιστικοί Υπάλληλοι, Κοινωνικοί Λειτουργοί, Κοινωνιολόγος, Διοικητικό Προσωπικό, Νοσηλευτικό και Ιατρικό Προσωπικό. Μια μικρή Κοινωνία …κάπως ιδιαίτερη…με προβλήματα, ελλείψεις και ανάγκες…

Κέντρο Κράτησης Κρατουμένων Πάτρας…Αγιος Στέφανος…

Επίσκεψη στις 26/4/2017. Μια επίσκεψη προγραμματισμένη από την Τ.Ο Το Ποτάμι Αχαΐας, στα πλαίσια των δράσεων ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΙΣ ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ και #tolmanadiavazeis.

Ανοίγοντας η πόρτα εισόδου όλοι είχαμε στο μυαλό μας τι θα βλέπαμε και τι θα ακούσουμε.
Ξέραμε ότι η κρίση έχει εντείνει την περιθωριοποίηση και την παραβατικότητα. Η προστασία της ανθρώπινης αξίας όμως, αποτελεί την πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας, η οποία οφείλει να μην αγνοεί και να μην αδιαφορεί για κάποιες κοινωνικές ομάδες ώστε όλοι να μπορούν να απολαμβάνουν τα στοιχειώδη που θα τους επιτρέψουν να ζουν με αξιοπρέπεια και σεβασμό.

610 κρατούμενοι για διάφορα αδικήματα του Ποινικού Κώδικα. Πολλοί περισσότεροι από την διαθέσιμη χωρητικότητα του Σωφρονιστικού Καταστήματος που κατασκευάσθηκε το 1978.

Ηλικίες και εθνικότητες πολλές. Την ώρα της επίσκεψης κάποιοι ήταν στο Αρτοποιείο (παράγουν περίπου 700 κιλά ψωμί ημερησίως), κάποιοι στην τεχνική συντήρηση των κτηρίων κάποιοι στον προαυλισμό τους και κάποιοι στο Σχολείο κάνοντας μαθήματα και κάποιοι με εθελοντές καθηγητές να κάνουν προετοιμασία για τις πανελλήνιες Εξετάσεις.

Με συνοδούς μας τον Προϊστάμενο Κοινωνικής Υπηρεσίας Κ. Ζέρβα, την Κοινωνιολόγο κα. Ρ. Γιάνναρο, τον Διευθυντή του Σχολείου Δεύτερης ευκαιρίας (ΣΔΕ) κο Γ. Αντύπα και τον υποδιευθυντή κο Μ. Καραγεωργίου, συναντήσαμε και μιλήσαμε με εθελοντές Καθηγητές Μαθηματικών, Αγγλικών, Πληροφορικής. Το παλιό κτίριο Γυναικείων Φυλακών και Ανηλίκων έχει πλέον αίθουσες διδασκαλίας. Αίθουσες με διαδραστικούς πίνακες, πίνακες μαρκαδόρου, Η/Υ. Βιβλιοθήκη και θεατρική σκηνή. Χώρο κατασκευής ψηφιδωτών.

Κάποιοι κρατούμενοι έκαναν εργασίες …Ο Γιώργος έδινε εξετάσεις για Port State Control Inspections. Ο Σταμάτης διάβαζε για μια εργασία που έχει για τους Χημικούς Μηχανικούς στο ΕΜΠ μέσω απόστασης. Ο Αντρέας διάβαζε Λατινικά για να δώσει Πανελλήνιες …θέλει να περάσει στην Νομική.

31 άτομα στο α κύκλο σπουδών και 19 στον β κύκλο σπουδών Γραμματισμών στο ΣΔΕ. Σήμερα τόσοι γιατί μπορεί να υπάρξουν αλλαγές από μεταγωγή σε άλλο σωφρονιστικό κατάστημα ή αποφυλάκιση.

Μίλησα λίγο πιο πολύ με τον Σταμάτη….μου άρεσε που προσπαθεί να τελειώσει χημικός μηχανικός. Επί πτυχίο είμαι μου λέει ..λίγα μαθήματα έμειναν .όλα εξ αποστάσεως αλλά με εργασίες , ασκήσεις, ότι απαιτείται από πρόγραμμα Σπουδών.

Κάποια στιγμή μου έδειξε ένα πίνακα στην καθαρή αίθουσα διδασκαλίας που ήμασταν …από ένα ανώνυμο κρατούμενο. Ο πίνακας είχε ένα ουράνιο τόξο, ένα ανεμοστρόβιλο, ένα μονοπάτι και 6 κρατούμενους να κρατιούνται αγκαλιά και να κοιτάνε το ουράνιο τόξο… «Όσο πιο βαριά η καταιγίδα μας τόσο πιο φωτεινό το ουράνιο τόξο μας».

Μιλήσαμε για το μετά …όταν περάσει η προσωπική του καταιγίδα…. Μιλήσαμε και λίγο πολιτικά…Για τον νέο νόμο αποφυλακίσεων. Με ρώτησε τι λέτε εσείς εκεί στο Ποτάμι; Λέμε ότι επείγει η αποσυμφόρηση των φυλακών. Να δημιουργηθούν εναλλακτικές μορφές έκτισης ποινής, εφαρμογή Αποκαταστατικής Δικαιοσύνη (με ικανοποίηση του θύματος από το θύτη και αποφυγή της δίκης όπως εφαρμόζεται σε χώρες της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης) και η ευρύτερη εφαρμογή της Επιμέλειας Κοινωνικής Αρωγής (ο κρατούμενος αφήνεται ελεύθερος με αναστολή ενώ επιτελεί κοινωνική εργασία υπό την παρακολούθηση και αξιολόγηση του Επόπτη. Ανταλλάξαμε χειραψία και μου λέει χαμογελώντας: Δυνατή χειραψία ….να ξέρεις είναι δείκτης εμπιστοσύνης.

Βρεθήκαμε και με τον Γιώργο . Ο Γιώργος ξεκίνησε ΙΕΚ Γραφιστικής και ηλεκτρονικού τύπου στο Κ.Κ Κορυδαλού. Δεν τελείωσε όμως γιατί ήρθε στο Κ.Κ Πάτρας. Μου μετέφερε την ανάγκη να φτιαχτούν στα Κ. Κράτηση ς ΙΕΚ ή ΕΠΑΛ. Να πάρουν εφόδια , να βοηθηθούν στην επανένταξή τους. Του είπα την θέση που έχει ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ: «Ο σωφρονισμός πρέπει να οριστεί ως μετρήσιμη και αξιολογήσιμη αξία. Το περιβάλλον των φυλακών πρέπει να αναπροσαρμοστεί με στόχο την παραγωγική αξιοποίηση του χρόνου εγκλεισμού, αλλά και την προετοιμασία των κρατουμένων για την επανένταξη τους στην κοινωνία».

Ο χώρος εργασίας στο σωφρονιστικό σύστημα ενέχει διάφορες δυσκολίες και απαιτήσεις οι οποίες προκύπτουν κυρίως από τις ίδιες τις συνθήκες εργασίας Ανάμεσα στα προβλήματα των υπεράριθμων κρατουμένων, της ανεπαρκούς ιατρικής περίθαλψης είναι και αυτά της λειτουργικότητας των καταστημάτων κράτησης Εργαζόμενοι στο Κέντρο Κράτησης με πολλές ειδικότητες. Σωφρονιστικοί Υπάλληλοι, Φρουροί και προσωπικό ασφάλειας-φύλαξης, Κοινωνικοί λειτουργοί, νοσηλευτές, γιατροί.
Προσπαθούν με ελλειπή μέσα να φροντίσουν θέματα φύλαξης, υγείας, νοσηλείας, ψυχοκοινωνικής υποστήριξης. Λείπει προσωπικό, ιατροφαρμακευτικό υλικό.

80 άτομα για φύλαξη 610 κρατουμένων.

Στο Ιατρείο καθημερινά πολλά περιστατικά. 40 άτομα τουλάχιστον καθημερινα επισκέπτονται το ιατρείο. Παθολόγος υπάρχει 2 φορές την εβδομάδα , 2 νοσηλευτές και ένας νοσοκόμος φροντίζουν για τις ιατρικές αγωγές, για επείγοντα περιστατικά, για σύνταξη σχετικών εγγράφων …Περιμένουν ακόμα να καλυφθεί η θέση του Ψυχίατρου…
Λίγος ο χρόνος της παραμονής μας. Δώσαμε υπόσχεση να τα πούμε σύντομα . Μάθαμε πως θα βοηθήσουμε στην επόμενη επίσκεψη μας στις ανάγκες και τις ελλείψεις. Ρούχα, υλικά ατομικής υγιεινής , παπούτσια Νο 42,43,44.

Μια τελευταία ματιά σε ένα πίνακα στην αίθουσα του ΣΔΕ Πάτρας τμήμα Κ. Κ Αγ. Στεφάνου:
«Ενας τοίχος δεν μπορεί να στερήσει ανθρωπιά, όνειρα και ελπίδες»

Και το Ποτάμι θα βοηθήσει να γίνουν πράξη οι λέξεις του ανώνυμου Κρατούμενου…

*Ο Ζαχαρίας Χρήστου είναι Καθηγητής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και Περιφερειακός Συντονιστής Δυτικής Ελλάδας του Ποταμιού